ترجمه و تلخیص: مرتضی چرخ‌زرین / منتشر شده در نشریه همگام

در دنیایی که اطلاعات همواره بر روی گوشی‌های هوشمند، اینترنت و تلویزیون در دسترس هستند، بسیاری از ما هنوز برای تحلیل موشکافانه موضوعات مختلف به کتاب (مکتوب یا دیجیتال) مراجعه می‌کنیم. به قول چارلز دابلیو الیوت: «کتاب‌ها آرام‌ترین و پایاترین دوستان، در دسترس‌ترین و عاقل‌ترین مشاورین و صبورترین معلمین ما هستند».

اگرچه ممکن است آدم‌های وسواسی از تاثیر منفی دیگر رسانه‌ها (از جمله تلویزیون و اینترنت) بر مطالعه کتاب شکایت کنند، اما واقعیت این است که نشانه‌ای برای صحت این ادعا وجود ندارد. با افزایش فروش کتاب‌های الکترونیک و کتاب‌های صوتی، کتاب‌ها در اشکال جدیدتر و بدیع تر فراگیر شده‌اند. اما بهترین مکان برای یافتن کتاب‌ها کجاست؟ قطعا نمایشگاه‌های کتاب!

از بازارهای کوچک کتاب در قرون وسطی به رویدادهایی بزرگ بین‌المللی رسیده‌ایم که کتاب‌ها در آن به نمایش گذاشته شده و در زمینه حق انتشار، ناشرین و توزیع‌کنندگان بین‌المللی مذاکرات مالی می‌کنند. امروزه نمایشگاه‌های کتاب با طراحی رویدادهایی خاص، مخاطبین با ذائقه‌های متفاوت را به خود جذب می‌کنند. این رویدادها با محورهایی چون کودکان، تجارت، علوم انسانی، بازرگانی، علمی و فنی به اطلاع عموم رسیده و برگزار می‌شوند.

نمایشگاه‌های بین المللی کتاب رویدادهای معتبر جهانی‌اند که ناشرین با شرکت در آن‌ها به ارائه کتاب‌های خود، معرفی عناوین و نویسنده‌های جدید و معامله حق انتشار آثارشان اقدام می‌کنند. این نمایشگاه‌ها رویدادهای فرهنگی شناخته‌شده‌ای برای ناشرین، نویسندگان، خریداران و خوانندگان کتاب بوده و زمینه‌ای برای تعامل و همکاری مشترک‌اند. هر ساله نمایشگاه‎‌های کتاب در یک برنامه از پیش تعیین شده در کشورهای مختلف جهان برگزار می‌شوند که در این گزارش به معرفی چند نمونه برتر می‌پردازیم:

نمایشگاه کتاب قاهره (مصر)

این نمایشگاه بزرگ‌ترین و قدیمی‌ترین نمایشگاه کتاب کشورهای عرب زبان است که هر ساله در آخرین هفته ماه فوریه با مدیریت سازمان نشر کتاب مصر برگزار می‌شود. در چهل‌و‌پنجمین سال برگزاری، این نمایشگاه (2014) حدود دو میلیون بازدیدکننده داشت که این آمار، آن را در میان یکی از برترین نمایشگاه‌های کتاب دنیا قرار داده است. نمایشگاه قاهره در سال 2006 عنوان دومین نمایشگاه بزرگ دنیا بعد از نمایشگاه کتاب فرانکفورت را به خود اختصاص داد.

هر چند این نمایشگاه در سال 2011 به دلیل درگیری‌های انقلاب مصر برگزار نشد اما از آن سال به بعد هر ساله به طور منظم برگزار می‌شود. «فرهنگ و هویت» شعار نمایشگاه مصر در سال 2014 بود و موضوعات مختلفی از جمله هویت قبطی مصر، ایده مرزهای فرهنگی و … در آن به بحث گذاشته شد.

در سال 2014، 755 ناشر از 24 کشور دنیا در این نمایشگاه شرکت کردند و بخش ویژه‌ای به کودکان اختصاص داده شد. غرفه ویژه ناشرین خصوصی، عرضه کتب خرده فروش‌ها، نمایش‌هایی در فضای باز و همچنین آتش‌بازی از برنامه‌های نمایشگاه قاهره در این سال بوده است.

نمایشگاه کتاب دهلی‌نو (هند)

نمایشگاه کتاب دهلی‌نو قدیمی‌ترین نمایشگاه کتاب در هند است که نخستین بار در سال 1972 برگزار شد. این نمایشگاه با مدیریت سازمان «اعتماد ملی کتاب» (NBT) و سازمان «ارتقاء تجارت هندوستان» (ITPO) مدیریت می‌شود. هم‌اکنون این نمایشگاه کتاب تبدیل به رویدادی سالانه شده که همه ساله بازدیدکنندگان بسیاری را از سرتاسر دنیا جذب می‌کند. در سال 2014 قریب به 1200 ناشر هندی و 31 ناشر بین‌المللی در این نمایشگاه کتاب‌هایشان را در معرض دید عموم قرار دادند.

در حال حاضر هندوستان سومین بازار بزرگ برای انتشارات انگلیسی زبان است. هندوستان قریب به 12000 ناشر دارد که نزدیک به 90000 عنوان کتاب به 18 زبان اصلی کشور به چاپ رسانده‌اند.

به منظور تشویق ناشران به همکاری، سازمان «اعتماد ملی کتاب» 16‌ام تا 17‌ام فوریه 2015 در نمایشگاه بین‌المللی کتاب دهلی‌نو را به اعطای حق انتشار کتاب اختصاص داده است. این فرصتی برای ناشران بین‌المللی و هندی است تا برای ترجمه‌ی آثارشان به خرید و فروش حق انتشار آثارشان بپردازند تا میزان دسترسی به آثار آن‌ها افزایش یابد.

نمایشگاه کتاب کودک بولونیا (ایتالیا)

این نمایشگاه که نخستین‌بار در سال 1963 برگزار شد، بزرگ‌ترین نمایشگاه کتاب و محصولات چند‌رسانه‌ای برای کودکان در سرتاسر دنیاست.

نمایشگاه کتاب بولونیا فرصتی برای نویسندگان، ناشران، طراحان و محتوا‌نگاران است تا بهترین مطالب و محتوای آموزشی را برای کودکان بیابند، تکنولوژِی‌های جدید را بیاموزند، فرصت‌های شغلی جدیدی به دست آورند و حق انتشار کتاب‌هایشان را خرید‌و‌فروش کنند.

در نمایشگاه کتاب بولونیا جوایز مهمی در حوزه‌ی نشر کودکان اعطا می‌شود از جمله جایزه راگازی بولونیا که در 4 دسته اعطا می‌شوند: تخیلی، غیرتخیلی، افق‌های جدید (خارج از دنیای غرب) و اپرا پریما (آثار اولی). سایر جوایز اعطایی طی نمایشگاه عبارتند از جایزه‌ی یادبود آسترید لیندگرن و جایزه‌ی هانس کریستین اندرسون.

نمایشگاه کتاب لندن (انگلستان)

این نمایشگاه نخستین بار در 5 نوامبر 1971 به عنوان نمایشگاه ناشران متخصص برای کتاب‌داران برگزار شد تا بدین‌وسیله به خرده‌ناشران در ارائه‌ی آثارشان به کتاب‌داران کمک شود. نمایشگاه کتاب لندن در حال حاضر دومین نمایشگاه کتاب مهم دنیا بعد از نمایشگاه کتاب فرانکفورت می‌باشد. این نمایشگاه مکانی برای کتاب‌فروشان، عاملان حق انتشار کتاب، پیروان رسانه و ناشران اروپایی محسوب می‌شود.

همه ساله نمایشگاه کتاب لندن به منظور ارتقاء همکاری در صنعت نشر، یک کشور و یا منطقه را برای نمایشگاه انتخاب می‌کند. کشور مورد انتخاب برای نمایشگاه کتاب لندن در سال 2015 مکزیکو بود که سیزدهمین کشور بزرگ اقتصادی محسوب می‌شود.

نمایشگاه کتاب بوینس‌آیرس (آرژانتین)

نمایشگاه بین‌المللی بوینس‌آیرس نمایشگاهی همگانی برای صنعت نشر، جامعه‌ی ادبی و عموم مردم است. این نمایشگاه بزرگترین نمایشگاه اسپانیایی زبان است.

این نمایشگاه به وسیله‌ی سازمان غیر انتفاعی Fundación El Libro  برگزار می‌شود. این سازمان توسط جمعی از نویسندگان جامعه ی آرژانتین (SADE) مدیریت می‌شود. هم‌اکنون 41 سال از اولین سال برگزاری این نمایشگاه می‌گذرد. این نمایشگاه یکی از پنج نمایشگاه کتاب مهم دنیا محسوب می‌شود. در سال 2011 بوینس‌آیرس به عنوان پایتخت کتاب دنیای یونسکو انتخاب شد.

نمایشگاه کتاب بوینس آیرس که به مدت سه هفته برگزار می‌شود یکی از طولانی‌ترین نمایشگاه‌های کتاب در دنیاست. در سال 2014 قریب به 1200000 بازدیدکننده در این نمایشگاه شرکت کردند که 1500 تن از آنان از 50 کشور دیگر بودند. فعالیت‌های این نمایشگاه عبارتند از کنفرانس‌های ادبی و جلسات کاری برای سهام‌داران در صنعت نشر.

نمایشگاه کتاب ابوظبی (دبی)

این نمایشگاه در سال 2007 آغاز شد. نمایشگاه ابوظبی حاصل همکاری بین سران ابوظبی برای میراث و فرهنگ و نمایشگاه کتاب فرانکفورت می‌باشد. این نمایشگاه سالانه در امارات متحده‌ی عربی برگزار می‌شود و یکی از مهم‌ترین نمایشگاه‌های کتاب خاورمیانه محسوب می‌شود. نمایشگاه کتاب ابوظبی فرصتی برای ناشران، نمایندگان، توزیع‌کنندگان و سازمان‌های آموزشی برای تبادل همکاری و چشم‌اندازهای کاری فراهم می‌کند.

یکی از ویژگی‌های مهم نمایشگاه کتاب ابوظبی که در سال 2009/ 2010 آغاز شد، توجه خاص آن به برنامه  «حق انتشار» است. این برنامه کمک هزینه‌ای به ارزش 1000 دلار بابت ارتقاء مجوز حق انتشار به زبان عربی و از زبان عربی را به ناشران می‌پردازد.

نمایشگاه کتاب ابوظبی در سال 2014 میزبان 1025 بازدیدکننده از 50 کشور جهان بود و در این سال بیش از 500000 عنوان کتاب به نمایش گذاشت.

نمایشگاه کتاب آمریکا

نمایشگاه کتاب آمریکا که به طور سالانه برگزار می‌گردد، از سال 1947 تا 1971 به عنوان انجمن کتابفروشان آمریکایی و نمایشگاه فروش برگزار شده است.

این نمایشگاه که در گذشته در شیکاگو، واشنگتن‌دی‌سی و لس‌آنجلس برگزار می­شد، از سال 2009 در مرکز همایش‌های جاکوب‌کی‌جاویتس در شهر نیویورک برگزار می­شود.

نمایشگاه کتاب آمریکا که در اواخر ماه می و اوایل ژوئن برگزار می‌شود، میزبان تمامی ناشران در آمریکاست. این نمایشگاه فرصتی مناسب برای ناشران، نمایندگان، نویسندگان، توزیع‌کنندگان و کتاب‌دارانی است که از این فرصت برای حرفه‌ی خود و فرصت‌های کاری جدید استفاده می‌کنند.

نمایشگاه کتاب کیپ‌تاون (آفریقای جنوبی)

این نمایشگاه که حاصل همکاری مشترک بین نمایشگاه کتاب فرانکفورت و انجمن ناشران آفریقای جنوبی می‌باشد نخستین بار در سال 2006 برگزار شد. هدف از برگزاری این نمایشگاه جایگزین شدن آن با نمایشگاه کتاب حراره بود که برای مدتی برگزار نمی­شد. نمایشگاه کتاب آفریقای جنوبی، بزرگ‌ترین و مهم‌ترین نمایشگاه بین‌المللی کتاب در کشورهای جنوب صحرای آفریقا محسوب می‌شود.

از سال 2014 برگزاری این نمایشگاه تبدیل به رویدادی سالانه شد که به نوبت در کیپ تاون و ژوهانسبورگ برگزار می­گردد.

این نمایشگاه در سال 2014 بیش از 120 رویداد و فعالیت را دربرداشت از جمله رونمایی از کتاب، جلسات کتاب‌خوانی با حضور بیش از 100 نویسنده، منتقد، تصویرگر و فعالان عرصه‌ی چاپ. در این رویداد‌ها عموم مردم امکان شرکت دارند از این رو، تشنگان عرصه‌ی کتابخوانی در آفریقای جنوبی را سیراب می‌کند.

نمایشگاه کتاب پکن (چین)

نمایشگاه کتاب پکن که نخستین بار در سال 1986 برگزار شد یکی از نخستین نمایشگاه‌های کتاب در آسیا می­باشد که فرصت مهمی برای ناشران بین‌المللی فراهم می‌کند تا شبکه‌ای برای خود تشکیل داده و ارتباطات تجاری و فرصت‌های پرسودی در بازار نشر چین برای خود ایجاد کنند.

بیست و یکمین نمایشگاه بین المللی کتاب پکن از 27 تا 31 آگوست 2014 برگزار شد.

ترکیه مهمان افتخاری این نمایشگاه بود و مساحت کلی منطقه‌ی نمایشگاهی 52.600 متر مربع برآورد شده است.

غرفه‌های این نمایشگاه را موارد ذیل تشکیل می‌دادند: چاپ و نشر دیجیتال، چاپ بنا بر تقاضا، بخش مربوط به حق انتشار، مجموعه‌سازی، کتاب‌های کودکان، کارتون و انیمیشن و بخش مربوط به گاهنامه‌ها.

نمایشگاه کتاب مسکو (روسیه)

این نمایشگاه که نخستین بار در سال 1977 آغاز شد بزرگ‌ترین نمایشگاه کتاب روسیه است که بیش از 1000 ناشر در آن شرکت می‌کنند. این نمایشگاه بیش از 30000 متر مربع مساحت دارد و از اولین چهارشنبه ماه سپتامبر آغاز می‌شود.

این نمایشگاه شامل یک‌سری کارگاه، جلسات پرسش و پاسخ نویسندگان و سمینارهایی در فستیوال‌های ادبی می‌باشد.

یکی از بخش‌های قابل توجه نمایشگاه شامل همایشی برای تبادل بحث در مورد تاثیر تکنولوژِی دیجیتال بر صنعت نشر می‌باشد. همه ساله یک کشور مهمان افتخاری این نمایشگاه است و آثار چاپی آن در حوزه‌ی نشر به نمایش گذاشته می‌شود.

در بخش مربوط به ادبیات کودک، بهترین­ها در این حوزه به نمایش گذاشته می‌شود و در بخش مربوط به چاپ بنابر تقاضای نمایشگاه، آخرین تکنولوژِی‌های روز صنعت چاپ به نمایش گذاشته می‌شود. در این نمایشگاه کتاب‌ها با تخفیف بسیار ویژه به بازدیدکنندگان ارائه می‌شود.

نمایشگاه کتاب فرانکفورت (آلمان)

نمایشگاه کتاب فرانکفورت بزرگ‌ترین و مهم‌ترین نمایشگاه کتاب دنیاست که بازدید از آن، برای فعالین حوزه نشر ضروری است. در سال 2013 این نمایشگاه میزبان 7275 غرفه از 102 کشور و 275342 بازدیدکننده بود که از این میان 9300 نفر روزنامه‌نگار، 631 نفر عامل ادبی و 170664 نفر کتاب‌خوان متخصص بودند.

سه روز اول این نمایشگاه مخصوص عمده‌فروشان و متخصصین این حرفه است و دو روز بعدی در نمایشگاه به روی عموم مردم باز است. این نمایشگاه مهم‌ترین نمایشگاه کتاب برای حق انتشار بین‌المللی در سراسر دنیا محسوب می‌شود.

تاریخچه‌ی نمایشگاه کتاب فرانکفورت به 500 سال پیش برمی‌گردد، اندکی بعد از اینکه گوتنبرگ چاپ با حروف متحرک را اختراع کرد، اولین نمایشگاه کتاب توسط کتاب فروشان محلی آنجا برگزار شد. اکنون 60 سال است که این نمایشگاه توسط یکی از کمپانی‌های مربوط به ناشران آلمانی و انجمن کتاب‌فروشان برگزار می‌شود.

در این نمایشگاه همه ساله جوایز بسیاری اعطا می‌شود. این جوایز شامل جایزه‌ی صلح ناشران آلمان و جایزه‌ی دیاگرام/ کتابفروش برای عجیب‌ترین عنوان کتاب سال است. اعطای جایزه‌ی دوم از سال 1978 توسط کتابفروش(یک مجله‌ی تجارت انگلیسی) و گروه دیاگرام (یک شرکت رسانه ی لندنی) آغاز گردید.

منبع: mapsofworld

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *